• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası

Çıktı. Tüm Kitapçılarda

Üyelik Girişi
Site Haritası
ARAŞTIRMACILAR İÇİN >>KAYNAKLAR<< ⬇🔸🔸⬇
💠🔸İNSAN DENEN ORGANİZMA'NIN İŞLEYİŞ PRENSİPLERİ🔸💠

💠FERİDUN AĞASIOĞLU-ÖN TÜRK TARİH KRONOLOJİSİ

   💠FERİDUN AĞASIOĞLU

💠ÖN TÜRK TARİH KRONOLOJİSİ

🔸9-Bitik

https://agasioglu.wordpress.com/

 

🔸KARŞILAŞTIRMALI TABLOLARA GÖRE ANADOLU TARİH/ARKEOLOJİ KRONOLOJİSİ

Dr. BURÇİN ERDOĞDU

http://enginsalli.blogcu.com/karsilastirmali-tablolara-gore-anadolu-kronolojisi/9060749

 

http://bagimsizrehberler.blogcu.com/tarih-oncesi-ve-tarihi-caglar-donemler-uygarliklar/11473722

 

https://tr.wikipedia.org/wiki/Eski_Ta%C5%9F_%C3%87a%C4%9F%C4%B1

 

   🔸TÜRK AZERBAYCAN/MEZOPOTAMYA ARKEOLOJİK KRONOLOJİ

TAŞ

DEVRİ

 

 

...göründüğü gibi paleolitiğin üst katı insanlık tarihin de içtimai münasebetlerin değiştiği mühim bir merhaledir. Aslın da biz Prototürk boyları ve Prototürk dilinin, Protoazer dialektlerinin  yaranma tarihinin en alt katlarını tetkik etmeyi üst Paleolitik ten başlatabilirdik, lakin hemin boyların formlaştığı bölgeler ve migrasiya yönleri bura da mevcut ilmi konseptlere objektik yaklaşabilmek için tarihin daha alt katlarına inmeyi lazım bildik. Nazara alalım ki ÖnAsya regionunun esas hissesi mahz bu araziye düşer.   Kür Araz, Zengi, yukarı Fırat, Dicle, her iki arpa çaylarının, Göyce, Urmu ve Van göllerinin havzası insan ecdadları için münasip bölgelerdi. Çünkü bu bölgerin hem doğal şartları, hem de flora ve faunası vardı...

Paleolitik devir--     erken taş

2 milyon yıl

400/300 binyıl Şel

300/100 binyıl Aşel

100/40 binyıl Mustye

(100/80 binyıl orta Paleolit)

(40/12 binyı üst paleolit)

 

"Mahz neandertal devrini başa vurup paleolitiğin üst merhalesine " homo sapiens"(gelişmiş insan) ıformuna dahil olan toplumlar için de 3/üç ırk yaranmakta idi. Bu aşama da ırk'ların formlaşması başlar, ailedahili gangohumluğu ekzogomia ile soy kurumunu, bu da öz növbesin de basit ibtidai icma kuruluşunun ortaya çıkmasına,  Lokal kültürler ise gelecek etnik toplumların oluşmasına yol açar. 

 

Mezolitik devir--       Orta taş.. 40/12 binyıl  

...Bu devir de azerbaycan ahalisi nitginde büyük ilerleyiş vardı. Artık mezolit insanı homo sapiens merhalesine gadem goyandan sonra tefekkürün inkişafı ile alakalı yaranmaya başlamış nitg ünsiyetinin gelişme çağını yaşayırdı. Nitg inkışaf ettikçe sisteme düşen dil vahidlerinin kuruluşu formlaşıyordu. 

Mezolit çağında Prototürk dilinin  MONOSİLLABİK:TEK HECELİ  ve muhtelif semantik yüklü sinkretik sözlerinde ad ve fiil kategorileri üzre ayrılma artık başlamıştı, söz dağarcıkları onomimlerle zenginleşiyordu.

Neolitik devir--           Son taş... 12/10 binyıl   ...hazarın  güney doğusun da Azerbaycan öykümeni ekinciliği ile alakası olan Prototürk tayfaları tarafından yaranıp inkişaf eden hemin ekin kültürü sonralar bütün orta asya için örnek oldu. Azerbaycan güney komşularında Deh-Luran Neolit düşergesi Xuzistan da, Zagros(sak-r-os)kültürü tesiri altında olan Ali-Koş neolit meskeni ise iki çay arasının doğu sınırında dır. Anadolunun nelit abideleri eaasen merkez de konya civarında kayda alınmıştır. Bu kültürü yaradanlar Van etraf bölgelerle sık alakalı olmuşlar. Ancak son yıllar da Şanlıurfa yakınların da açığa çıkarılan , kazıntıları hala devam eden dünyanın en kadim tapınağı GÖBEKLİTEPE nin yaşı 12.000 yıl yaşında sayılır. 
    ...Paleolit devri arkeoloji kaynaklarına göre bütün azerbaycan arazisin de büyük tipoloji sahası vardır ve bu saha fonun da lokal gruplar da yaranmıştır. Nazara alsak ki Aşel, Mustye ve üst Paleolitik buzlaşma ve istileşme devirleri idi. Onda bazı Yer Değişme olaylarını tabii saymak lazım. Hele erken Paleolitik isti iklim şeraitin de ÖnAsya dağlık  hisselerine galxması ve güney kafkas de geniş yayılması buzlaglar arası çağlar da havaların istileşmesi ile bağlı olmuştur.   Bu da lokal kültürler arasında Tipoloji oxarlıgların ortaya çıkması ile neticelenmiş, Arazın sağ ve solun da oxşar kültürler yaranmıştır.  
       
       

METAL

DEVRİ

 

.-1-.. Bu kültür

M.Ö. 6.binyılların sonunda yaranıb

5.binyıllar da çiçeklendi ve onun tesiri daha geniş araziler de özünü göstermeye başladı. Xalaf keramikası sarı-narıncı renkli xaksı üzerin de kırmızı-kahverengi çekişmiş şekillerle karakteriktir. Arpacı(5.6.kat) abidesinde nakışlar çok renklidir. Kap üzerinde stilize edilmeden çekilen xallı bars, maral, balık, kuş şekilleri ve daha öküz başı natural kompozisi ile verilmiştir.

İkiçay arası

M.Ö. 6.binyıl ve

M.Ö. 5.binyıl

ortasına kadar Xasun, Samara, Eredu kültüründe ekinci maldarlığın çiçeklenmesi, 

M.Ö. 5.binyılın sonu

M.Ö. 4.binyılın ortalarına kadar

ise ekincilikte yeni suvarmanın  geliştiği, arx (arık)ve ve kanalların çekildiği devirdir. Bura da kanal adları içinde, bugün ekser türk dilleri işlenen

Arıg<>,\ Sub <>

(Arax-tu, Zub-ı)sözleri vardır.⤴

-2-⤵

...Artık bu çağlar da ikiçay arasının yukarısı

SUBAR, 

Bağdat dan aşağısı

Kİ ENGİR adlanırdı. 

Sonralar bura göçen SÜMERLER özlerine ülkenin sakini anlamına 

Lu-en   Ki-en-gi-r <> demişler.

...O zamanlar için muhteşem sayılabilecek binalar, mabetler dikilir, keramika da tısbağa formlu uzunboğaz kaplar ortaya çıkar,sonraki aşama da dulus çarkları yaranır, sanat işi yükselir, ayrı ayrı sanatlarla uğraşan ustalar artır, zarif zerger işi gibi silindirik mühürler hazıtlanır...sosyal tabakalşma oluşur... Yazı ortaya çıkar ve kral mezarları yaranmaya başlar... 

Bu cür gelişmelerin çoğu ikiçay arasının güneyi Sümer de Ubeyd küştürü üzerinde yaranmış Uruk 

(M.Ö.4.000 yılın ikinci yarısı) ve   Cemdet/Nasr (M.Ö. 3.000/2.800) kültürleri çağında görünür. 

Sümerlerin simasın da bura yeni etnosun gelmesi yerli urukların yukarı çekilmesine, bu da yukarı ikiçay arasının Ubeyd kültürünün ortaya çıkmasına sebep olmuştu.  Eğer Sümer dilinde yüzlerce Türk sözü olduğunu nazara alıp Prototürk urugları(kengerler)ile Protosümerleri ikiçay arasının güneyindw Ubeyd kültürünün yaratıcıları hesap etsek, onda M.Ö.5.000 yıllarının  sonun da kuzey Ubeyd kültürü SUBARLARın AŞAĞIDAN GELMİŞ SOYDAŞLARI birge erseye  getirmiş olduğunu düşünmek olur.

Eneolit devir  --                 mis taş 8.000 yıl

.-2-

..Bu durum yerleşik hayat tarzına geçiş idi ve böyle yaşayış meskenlerin de hayatın  bin yıllarla devam etmesi aparılan arkeolojik kazılar da ortaya çıkan çok tabakalı kültür kalıntıları ile aydınlanır.

Yaşayış meskeni bazen terkedilse de muayyen müddetten sonra onun yerine yeni hayat canlanmaya başlamıştır.

Dağlık ve dağeteği yerlerde ki çaykırağı meskenlere nisbeten aşağı bölgeler de ki vadiler de yaşayış meskenleri çok inkişaf etmiş , küçük kasabalar bazı yerlerde büyüyüp

şehre dönüşmüştür.

İlk şehir kültürü ENEOLİTİĞİN sonunda  ikiçay arasının güneyin de yaranmaya başladı ve bura gelen yeni etnos  SÜMER LER şehir salma geleneğini inkişaf ettirdi.

...Bütün bu geniş region da LOKAL KÜLTÜR VARYANTLARI yaranması ve tasarrufat da elde olunan herhangi bir yeniliğin etrafa yayılması tabii idi.

Dicle havzasında dalbadal oluşan Xasun, Xalef, Ubeyd Uruk lokal kültürlerinin geniş yayılması sık alakalar ve küçük göçlerle gerçekleşirdi. 

Eneolit devrin den sonra M.Ö 4. Binyıllar da büyük migrasiyalar başladı.

 

-1-

Azerbaycan da  M.Ö. 6000/5000 yıllara ait Eneolitik devri ilk metal eşyaların ortaya çıkması, yaşayış ve yerleşik hayat için zaruri evlerin yapılması, dulusçulug, hayvancılık ve ekincilikle yanaşı diğer senetlerin de formlaşıp   inkişaf etmesi, yakın uzak bölgeler arasında alakaların artması Prototürk etnosunun , Prototürk dilinin gelişmesi gibi mühim tarihi hadiselerle karakterize olunur. Azerbaycan ekser bölgeler ini ehate eden eneolit abideleri oxşar arkeolojik kültürle Prototürk etnosunun yayıldığı ikiçay arasında Orta Asyanın güney bölgelerine kadar, büyük bir region da özünü gösterir. 

Dağlık araziler de mahsülün bolluğu ve kıtlığı  hava şarlarına göre belli olurdu. Öyle ki erken ekinci ve maldarlar münbit çay gırağına endiler, durum süratle değişti. Mahsül artımı ekin-biçim ve maldarlıkla meşgul olan Yeni Sivilisiyanın Kapısına getirdi. Dağlar da lengiyan inkişaf, çay vadilerin de çiçeklendi. Eneolit de dicle/fırat , kür/araz gibi büyük çayların  ve onlara kavuşan küçük çayların havzaları yaşayış meskenine, bu çayların adı ise umumişlek Oronimlere çevrildi. Prototürk uruglarının boya/başa çatıb yetişme bölgelerin den olan dicle nin sol yakalarına yakın dağlardan inen erken ekinciler çay kıragını vatan saymış. 

"Dağ adamı"ndan  (dağlıdan ) farklı olarak gün güzereni çay yakasın da geçen, hayatını suya bağlayan bu uruglara " çay adamı"(Sub-er)manasında ilk Prototürk etnomimlerinden bşri olan SUBAR adı verilmiştir.

 

..Bu arazilerden güneydeki Prototürk sınırlarından aşağıda , sonraki ELAM devletinin arazilerinde de Eneolit meskenleri çoğalmıştı . Xuzistan da , fars eyaletin de M.Ö. 6000/5000 lerde 3kültür növü birbirini avaz etdi.

Hemin çağların sonun da Bakuntepe de (persepol) boyalı keramika sanatı çiçeklenmişti. 

Artık Eneolitin sonun da fars, Xuzistan beluc bölgeleri 

PROTOELAM ve PROTOKASSİ uruklarının etnik coğrafi arazilerine çevrilmişti.

Sümer de olduğu gibi burada da ekinci maldar kültürü sivilisiya merhalesine dahil olmuştu.

Xuzistan da bugün BRAGUİ boyları DRAVİD köklü dillerini sakladıkların dan,  o çağlar da ELAM KASSİ  URUGLARININ DA DRAVİD KÖKLÜ OLDUĞUNU düşünmek olur,

çünkü sonralar Prototürk sınırlarından...

 Orta Asya nın güney bölgelerinde kayda alınan Eneolit abideleri, esasen M.Ö.6.000 lerde Ceyhun kültürü üzerinde formlaşmıştı. Ona göre de TÜRKMENİSTAN ENEOLİTİ M.Ö.5000/4000 denk gelir. Burada erken Eneolit abideleri AŞKABAT yakınlarında ki ANAU (1-A) ve namazgahtepe 1 sayılır. 

...PROTOTÜRK DİALEKTLERİN DE danışan uruglar M.Ö 6000 yıllarından ORTA ASYA dan İKİÇAY ARASINA, Derbend , Borcalıdan Xuzistan a kadar oxşar erken, ekinci mal'dar Arkeoloji kültürünün taşıyıcıları idi. 

Bu kültürün Lokal Çeşitleri gibi, erken paleolit in dialektleri de  formlaşmıştı. 

Eneolitin orta çağın da(5000) bölgeler arası alaka temaslar arttıkça bşr neçe Dialektler arası köyne ğzerine temerküzleşen Dialektlerin sayısı azaldı,

daha sonra lokal köyneler arası alakalar genişledikçe PROTOTÜRK DİLİ ÖZ ZİRVESİ ne vardı. 

Sonra gelen M.Ö. 4000 yılları büyük migrasiya devrine düştüğünden 

PROTOTÜRK DİLİ İKİ BÜYÜK KOLA AYRILDI!!! 

Azerbaycan da kalan PROTOTÜRK URUGLARI BATI KOLU, 

ORTA ASYA ve oradan daha doğuya gelen URUGLAR DOĞU KANADI Formlaştı.

 

...Böylelikle Eneolitin sonunda belli tarih coğrafi sınır içinde Prutoazer boylarını köküne dayana uruglar güney sınırın da  PROTOKASSİ/ PROTOELAM 

Ve güneybatı sınırında PROTOSÜMER , kuzey sınırı da PROTOKAFKAS, 

Doğu da ise diğer PROTOTÜRK soydaşları tarafından çevreye alınmıştı. Bu taihi ETNOLİNGVİSTİK  coğrafi durumla dilini geliştirmiş, tikintiyi öğreşmiş, duluscu, toxucu senetine yiyelenmiş, METALİ BENİMSEMİŞ ekinci mal dar Türk urugları TUNÇ devrine gadem goydu.

   
TUNÇ DEVRİ 6.000 yıl

Azerbaycan da bu devrin sınırları

M.Ö. 4.000 yıllarının ortalarından,

M.Ö.2000/1000 lerin govuşuğuna kadar devam eder. 

Lakin TUNÇ kültürüne ait bazı hususiyetler bazı bölgeler de daha evvelere ait olabilir. 

TUNÇ devrinin 3000 yılının son rübüne kadar devam eden erken çağ arkeoloji edebiyetın da KÜR ARAZ olarak isimlendirilir. Bundan sonra 2. Binyılının ortasına kadar ki devir ORTA ÇAĞ olarak isimlendirilir. Tunç devrin de metal işleme, ekincilik.. ilerleyiş olmuş, deveçilik ATÇI'LIK gibi  yeni sahalar ortaya çıkmıştır. Bu çağ da KURGAN KÜLTÜRÜ yaranmış,

TEKER VE ARABA İCAD EDİLMİŞ,

İBTİDAİ İCMA KURUMU DAĞILMIŞ, 

PROTOTÜRK uruglarının birleşmesiyle BOYLAR ORTYA ÇIKMIŞ ve 

DEVLET KURUMLARI FORMLAŞMIŞTIR.

...ÇATALHÖYÜK VE ÇAYÖNÜ kazılarının METALURJİ TARİHİ

M.Ö. 7.000/6.000 olarak yazan Y.N. Çernıxa ...

ERKEN TUNÇ DEVRİnde   İLK TEKERLEKLİ ARABA ORTAYA ÇIKTI.

V.G.Childe, T.S.Piggott, Y.A.Şer ve başka mütehassıslar İLK TEKER VE ARABA M.Ö. 4000 LERDE URMU VAN GÖLÜ ARASINDA ORTAYA ÇIKIP 3./2. Binyıllarda dünyanın diğer bölgelerine yayıldığını yazarlar.

 

...SÜMER YAZISI "ENMERKAR VE ARATTA BEYİ" bu barada tutarlı belgeler verir. Hatta KÜR ARAZ KÜLTÜRÜ sonunda URMU HAVZASI VE İKİÇAY ARASINDA 

BÜYÜK "KUT" DEVLETİ yaranır.

Prototürk urugları

M.Ö. 3.000 Yılları boyunca ibtidai icma kuruluşundan BOY KURUMUNA kadar, ictimai-siyasi evolyusiya geçmiş, bu 1000 yılın sonlarında DEVLETLERİNİ KURABİLMİŞLERDİR.

Kür araz kültürü devrinde Prototürk urugları Boy'a çevrilmiş ve onların dilinde içtimai siyasi terimler ortya çıkmıştır;önceleri

UR sözünden URUG(Kabile) BOD sözünden dialektler üzere

BOD, BUT, BOY FONETİK  VARYANTLI tayfa terimi, 

BAG sözünden BAG, BEG FONETİK VARYANTLARI ile yeni ankam kesbetmiş, bey sözü işlenmeye başlanmıştır.

Uruglar birliği olan Boy Kurumunun başçısı olan BEY HAKİMİYETİNİN SEMBOLÜ :YAY idi, 

OG <> ise Boy'un terkibinde ki urugların Sembolü olup

ÜÇ OK, BEŞ OK şeklin de onların sayısını bildirir di. 

Bu çağlarda

SUBAR, KANGAR, KUT, AS, LULU, TURUK

gibi çoklu Protoazer boy adı vardı.

...Erken Tunç çağında KAYA RESİMLERİYLE yanaşı PİKTOGRAM VE şekilli yazıdan da istifade olunmaya başlanmıştı.

Prototürk urugları gibi, onların gğney komşuları SÜMER VE ELAMlar da piktogramlar dan istifade ediyordular.  Lakin ŞEKİLLİ YAZIDAN SEMBOLİK İŞARETE -İDEOGRAMLARA GEÇEN bu etnoslardan yalnız Sümerler hemin ideogramları mixi yazıya dönüştürebildiler. 

Elamlar ve iliçay arasına gelip yerleşen Sami Akkadlar hemen sğmer yazısına uygun özel yazılarını Formlaştırdılar. 

Kaya resimleri, piktogram ve en çokta Urug Boy TAMGALARI nı uzun yıllar devam ettiren Protoazer boyları ise ARALIK DENİZİ TARAFLARINDA YARANAN 

YARI HECE-YARI HARFLİ RUNİK YAZIyı benimsediler.

Hemin devre ait yazı hala tapılmasa da,  sonraki çağlar da onun izine taş/kaya üzerinde, halı halça senetinde rast gelinir.  

 

...Azerbaycan erken tunç kültürünü dağıstan ve kafkas aşırımları ile kuzey kafkasa taşıyan uruglar  gibi, aksi yönde migrasiye eden urugların da olması tabii idi. Azerbaycanın kuzey bölgelerine sızan uruglar esasen

PROTOKAFKAS URUGLARININ DOĞU KOLU teşkil eden           PROTOHURRİ  URUG VE BOYLARI olup, bir kısmı anayurtlarına yakın  kafkadın güney eteklerine oturdu, bşr kısmı da Van havzasına kadar ileri gitti. KÜR-ARAZ kültür mekanına düşen bu gelme etnos öz etnik geleneğini SOĞI PROTOKAFKAS DİLİNİ koruyabildi.

   
DEMİR DEVRİ 3.000 yıl

Azerbaycan arazisin de DEMİR DEVRİ M.Ö. 900/400 asra denk gelir. Elbette böyle bölge şartıdır ve MANNA DEVLETİNİN ORTAYA ÇIKIŞI ile ALBAN VE ATROPATAN devletlerinin kurulması arasında ki devri ehata eder.

Aslında demir devri M.Ö. 1100 de   MANNA BEYLİKLERİ ÇAĞI  İLE BAŞLAR. 

Eğer erken demir çağından islama kadar ki devri         M.Ö. 1000/M.S. 1000    ehata eden 2000 yıllık zaman kesiğini muhtelif çağın muhtelif siyasi/sosyal hadiseleri Zerdüşt, Hristiyan, İslam dininin yaranması 

MANNA, MADA, SAGA/KİMMER ALBAN/ATROPATAN hemçinin Ahameni, Selevki, Ersag, Sasani, Hazar devletlerinin kurulması ile merhalelere bölsek , arkeoloji kültür geleneğin de ki devamlılığı izlemek hayli zorlaşır, çünkü siyasi kurumlar kurulup dağılır arkeolojik kültür ise özelliğini saklar.

Ona göre de erken demir sonraki tarihi edebiyetta işlenen Kadim veya Antik devir, Erken ve Orta asırlar bölümü Arkeoloji kültürünün Diakronik tasrifi için uygundur.      [Bitik-1- S.96]

 
 

... Bu devrin abideleri gence kazax zonasında daha sık ve sayıca çoktur. Burada önceleri var olan Babaderviş, toyratepe, şomutepe vs yaşayış meskenleri erken demir çağın sinkron abideleri ile yakındır. 

M.Ö. 1100. Asırdan devam eden sayrıtepe ise M.Ö.600 de yangına maruz kalmış, sonra burada çay daşından dikilin evlerde hayat devam etmiştir. 

Hemin kat da asma At figürü ve üzerinde

<> <>DAMGALI  

çok sayıda mührün olması gösteriyor ki, KADİM TÜRK YAZILARIN DA <> HARFİNİN İŞARETİ OLUP <> ŞEKLİNDE OKUNAN DAMGA ayrıca bşr ailenin değil, bütün soyun ve boyun belgesi  olmuş.

... Vaktiyle Azerbaycandan giden SAKA/KAM-ER BOYLARI   
       
       
       
       
       
       
       

💠🔸

💠🔸

ÖN ASYADA KURULAN TÜRK DEVLETLERİ

Bu başlık altında sıralanan Türk devletlerini yarandığı(oluştuğu-geliştiği-dönüştüğü) araziye göre, iki yarım başlık altında vermek gerekir.

-1-İslama kadar ANADOLU VE İKİÇAY ARASINDA KURULAN TÜRK DEVLETLERİ

--2- İslama kadar AZERBAYCAN'DA KURULAN TÜRK DEVLETLERİ

Böyle başlıklar KADİM TÜRK DEVLET kurumlarını ilmi sistemle öğrenilmesi, özellikle Anadolu da islam öncesi Türk bölge ve beyliklerinin tarihi bakımından gereklidir. Çünkü bu beylikler sadece orta asya dan gelen 40.000/50.000 aile ile kurulmamıştı, onlara yardım eden yerli halklar vardı. Onların çoğu BİZANS DÖNEMİNDE HRİSTİYAN OLMUŞ KAŞKAY, SUBAR, URUM, MATİEN-ERMEN, KUMAN, KAM-ER VS AD'LARLA  belli idi ve M.Ö. 3000 YILDAN BERİ TARİHİ KAYNAKLARIN KAYDETTİĞİ BU TÜRK BOYLARI <> veya Altay dan gelme mifik <> değil Prototürk çağından Azerbaycan ı, İkiçay arasını, DOĞU VE GÜNEYDOĞU ANADOLUYU EHATA EDEN ATAYUR TA KALMIŞ TÜRK'LER İDİLER. 

Bu sebepten hemin boylara ait devlet kurumlarını Ön Asya başlığı altında vermek daha uygundur. 

Türk devletleri hakkında verilen bilgi ehatalı olmasada şimdiye tetkik olunmuş arkeoloji abideleri ve okunmuş kadim yazılı kaynakların ve bileceği bilgi kadardır.   Bu sebepten bazı devletler hakkında bilgiler kısa, bazıları hakkında ise nispeten geniş alınmıştır.

BU DEVLETLERİN ETNİK ESASI İLMİ EDEBİYATTA!!! İNDİYECEN YA TAHRİF EDİLMİŞ, YADA ÜZERİNDEN SÜKUTLA GEÇİLMİŞTİR. İmkan dahilinde etnik mensubiyeti gösteren dil belgelerinin mukayeseli tahliline, sonraki Türk halklarının dilinde onların devam ettiğini gösteren bazı ilave belgelere de burada yer verilmiştir. En kadim Türk devletlerinin yarandığı arazilerde mevcut olmuş arkeolojik kültürler hakkında 1.Bitik te bilgi verildiği için burada yalnız her bir KONKRET DEVLETİN coğrafyası için  Karakterik olan Arkeolojik kültürün bazı özellikleri öteri hatırlanır. 

💠🔸

 

💠🔸

 

 

 

 

 

 

 

"TÜRK-İ KRAL İL-ŞU NA-İL"

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(TÜRK ) MEDENİYETLER/ DEVLETLER TARİHLER COĞRAFYA ÖZELLİKLERİ
       
GÖBEKLİTEPE M.Ö. 10.00 TÜRKİYE  
       
ÇATALHÖYÜK M.Ö. 7.500/5.500 TÜRKİYE  
       
CARMO KÜLTÜRÜ M.Ö. 7.000/6.000 Kerkük ,Zagros SUBAR, KUT ve LULU boylarının Ataları Prototürk ler
       
XASUN, XALAF, UBEYD KÜLTÜRÜ M.Ö.6.000/ 5.800/4.000 Musul, Diyarbakır, bağdat  
       
SUBARLAR  M.Ö 6.000/2.500 URMU GÖLÜ, VAN GÖLÜ, MEZOPOTAMYA  Tarih te ilk Türk Boy adı
       
       
SÜMER/KENGER  M.Ö.4.000/2.000   (İLK TÜRK MEDENİYETİ)
       
ARATTA M.Ö. 3.000 Güney Azerbaycan (İLK)TÜRK DEVLETİ
       
LULU'LAR(LULUBİ'LER) M.Ö.2.300 Güney Azerbaycan (İkinci)TÜRK DEVLETİ
       

KUT-LAR    (GUT-İ-UM)

M.Ö. 2.200/2.109 URMU GÖLÜ İLE KERKÜK ARASINDA  İlk TÜRK İMPARATORLUĞU 
       
TURUK-KU-LAR(TÜRK) TURUK-LAR(TÜRK-LER)

M.Ö.(2.300) 1.900/1.800/1.400

URMU GÖLÜ GÜNEYİ TARİH TE İLK TURUK/TÜRK ADI
       
KUMAN-LAR M.Ö.2.000/M.S.1.000 AZERBAYCAN SINIRI, dicle çayının doğusu, Habur, cudi d., Hakkari 3-ÜÇ KUMAN-LAR (DİCLE, küçük asya, kafkas)
       

AZERBAYCAN DA KÜÇÜK BEYLİKLER

1-ARBEL/ER-BİL BEYLİĞİ

2-ARRAPHA/AR-APHA(KERKÜK)BEYLİĞİ

3-BİT/KARZUYABKU/ HAMBAN BEYLİĞİ

4-ZAMUA BÖLGESİ

5-MANA BEYLİĞİ

6-ALLABRİ BEYLİĞİ

7-KAR-AL-LU BEYLİĞİ

8-MESİ/MEŞE   BEYLİĞİ

9-GİL-ZAN   BEYLİĞİ

10-BİRİNCİ-1.-SAG-BUT BEYLİĞİ

11-İKİNCİ-2-SAG-BUT BEYLİĞİ

12-BİRİNCİ BARS BEYLİĞİ

13-

A.K.B.(...)

1:M.Ö.3000 sonu-1000...

2:M.Ö.-2000/1000...

3:M.Ö.1250/500

4-M.Ö.1500/1000...

5-M.Ö. 1000..  

6-M.Ö.900/600...

7-M.Ö. 900/600..

8-M.Ö.850...

9-M.Ö.820/650

10-M.Ö. 820...

11-M.Ö.820...

12-M.Ö.850/750 M.S.600

1-IRAK'IN KUZEYİ, TÜRKİYE'NİN DOĞUSU

2-IRAK'IN KUZEYİ, TÜRKİYENİN DOĞUSU

3-

4-

5-

6-VAN, URMU

7-

8-MANA PARSUA ARASI

9-URMU GÖLÜNÜN DOĞU YAKASI

10- PARSUA, ALLABRİ BÖLGESİ YAKINLARI

11-VAN, URMU GÖLÜ KUZEYİ

12-

1:KUT'lar dan kalma ER-BİL şehri

2-KUT ilinin payitahtı AR-APA(KERKÜK)

3-KASSİT'LER DEN SONRA KARZİ-YABKU

4-LULU ÜLKESİ, ZAMUA BÖGESİ

5-KUT, LULU, TURUK, ZAMUA BÖLGESİ

6-PADİR BÖLGESİ/VAN URMU

7-MANA BÖLGESİ

8-...TÜRKMENİSTANIN SAKAR REYONUNDA ŞIX BOYLARINDAN BİRİ MESİLİLER/MESİ-Lİ-LER(MEŞE) ADLANIR.

9-M.Ö 850 LERDE ASA İDARESİ, VE SONRA GİL-ZAN 

10-ASUR YAZITLARI:BİT-SANGİ-BUTU ŞEKLİNDE VERİR(1.sangi-but beyliğinin yerleşdiği bölgede 2-AR-MAN toponimi 14. Asırda 1.Adednari yazıtında kaydı vardır.ARMAN DAĞI   2. SANGİ BUT beyliği ARMAN ŞEHRİ)

11-URMU GÖLÜNÜN DOĞU YAKASI İLE KUZEYE XALKAN 2.SARGON DELİ(DALAY) BOYLARI ÜLKESİNDE TARUİ VE TARMAKİS(tebriz) şehirleri ile 30 yakın yeri yok eder....

12-

       
MANNA M.Ö. 900 KUT, LULU, TURUK, ZAMUA BÖLGESİ  
       
KAM-ER      
       
SAKA/İSKİT      
       
MADA      
       
ATROPATEN      
       
ALBAN      
       
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam2
Toplam Ziyaret2934
Döviz Bilgileri
AlışSatış
Dolar7.65767.6883
Euro8.92158.9572
Hava Durumu
Saat
💠TARİH ÖNCESİ 🔸VE ~TARİHİ🔸DEVİRLER
M.Ö. --4.000 M.Ö --3.000
M.Ö --3.000 --M.Ö.2.000
M.Ö.--2.000 --M.Ö.1.000
M.Ö.1.000----M.0.000
M.0.000--M.S.1.000
M.S.1.000--M.S.2.000